Ambtenaren, de trein van en naar Den Haag zit er vol mee. Hard werkende mannen, die ook na zessen nog mobiel bezig zijn om hun medewerkers aan te sturen. Ze hebben altijd urgente mededelingen, niets kan blijven liggen tot de volgende ochtend en vaak schalt door de coupé dat er ‘nu onmiddellijk actie genomen moet worden’. Het zijn gewichtige zaken, misschien wel van landsbelang.
In de periode van de begrotingsbehandelingen heerst er, op weg naar huis, in de eerste klasse een aangename drukte. In het ‘ambtenarenlijntje’ bruist het van energie. De hotline met het departement staat wagenwijd open en de miljoenen vliegen je om de oren. De hele coupé wordt deelgenoot van alle zaken die nog afgestemd moeten worden met hogere machten, pSGs en Directeuren Generaal. Het klinkt spannend en pas als het sein ‘de SG is volledig in control’ gegeven wordt, dan komt er een lome ontspanning over ons heen. Ambtenaren, ze zijn net een geheim genootschap, waar heel veel in beraad gehouden wordt. Ze hebben intrigerende mededelingen: ‘dat de Fesgelden van 100 miljoen gered zijn’ of dat de ‘Bekker claims nu gehonoreerd worden’.
Als bij Station Leiden de betonnen staketsels van het nieuwe kantorencomplex opdoemen, wordt het meestal rustiger in de coupé. De stationsomgeving was zo’n vijftien jaar geleden een lege zandvlakte en in die tijd was ik als ambtenaar in Leiden verantwoordelijk voor de acquisitie van nieuwe vestigers. Het was een periode met hoge werkloosheidscijfers en de wethouder economische zaken was er veel aan gelegen om de stad op te stuwen in de vaart der volkeren. Daarvoor had ze een ander soort ambtenaar nodig, geen ‘gewone ambtenaren’, maar mensen die hun nek durfden uit te steken, ‘ondernemende ambtenaren’ dus. Mijn samenwerking met de ‘echte ambtenaren’ verliep minder soepel, maar dat kwam misschien ook wel doordat ik me er op liet voorstaan eigenlijk ‘geen ambtenaar’ te zijn. Dat scoorde toen heel goed bij het bedrijfsleven. Serieuze ‘ondernemende ambtenaren’ begonnen overigens in die tijd voor zichzelf. Vaak lieten ze zich weer via de draaideur inhuren bij hun oude werkgever. Vorige week konden we in de NRC lezen dat er een nieuw soort ambtenaar bij is gekomen, de ‘vrije jongens ambtenaar’. Nico Nollen bijvoorbeeld, hij is voor zichzelf begonnen, maar blijft in dienst van de gemeente Maastricht. Als ambtenaar zijn de lijntjes veel gemakkelijker aan elkaar te knopen, zeker met burgemeesters als Gerd Leers, die wel in zijn voor een leuke vastgoedtransactie.
Ik vond Nico altijd een leuke jongen. Hij was meer dan tien jaar geleden een van mijn ‘nieuwe ambtenaren’ toen ik directeur was bij de Provincie Limburg. Enthousiast, leergierig, slim en altijd bereid om nieuwe wegen te exploreren. Toen al. Een jaar geleden kwam ik hem bij toeval tegen. Niets veranderd, dolenthousiast vertelde hij over zijn project in Bulgarije en de samenwerking met burgemeester Leers. Daar deed hij niet geheimzinnig over. Toen ik vorige week het artikel in de NRC over zijn vastgoeddebacle aan de Zwarte Zee gelezen had, realiseerde ik me dat het leven niet zo heel veel veranderd is. Tien jaar geleden mochten ‘ondernemende ambtenaren’ ook geen handeltjes in de tijd van de baas hebben en sinds Ien Dales is de integriteit van ambtenaren en burgemeesters een issue in het openbaar bestuur. Lastiger was het altijd met de bewijslast, maar op dit punt is wel veel veranderd en zijn de zegeningen van internet onmiskenbaar. Nico Nollen verzekerde zich door het versturen van een simpel e-mailtje van alle bewijslast. De burgemeester was echt op de hoogte en kon niet ontkennen dat Nico hem geïnformeerd had. Internet, de nieuwe ambtenaar kan niet meer zonder. Ga naar het blogoverzicht
