Vorige blog geëindigd met de stelling dat het effect van het WRR rapport en de kabinetsreactie daarop tweeledig kan zijn:
- Het werken met basisregistraties en het delen van gegevens wordt lastiger te regelen door meer en ingewikkelder afwegingen van abstracte beginselen;
- Het werkt als impuls om praktische operationaliseringen te ontwikkelen die het functioneren van de overheid verbeteren en de privacy van de burger versterken.
Deze blog gebruiken we om die bewering en onze inzet voor de tweede mogelijkheid toe te lichten.
Zowel het iOverheidsrapport als de kabinetsreactie hebben een vrij hoog abstractieniveau. Dat is op zich goed. De benadering van de WRR om beginselen te formuleren geeft de bewegingsvrijheid die nodig is in een dynamische omgeving. ICT en internet ontwikkelen zich razendsnel en nu al is te zien dat de internetlogica soms anders is dan de logica van de fysieke wereld (RMO, de nieuwe regels van het spel). Steeds opnieuw is het noodzakelijk nieuwe situaties te beoordelen die in die vorm niet eerder zijn voorgekomen. Lijstjes met do’s en dont’s frustreren dan de ontwikkeling, beginselen kunnen steeds opnieuw worden toegepast. De WRR heeft ook nadrukkelijk de bedoeling ruimte te bieden voor innovatie (diverse plaatsen in het rapport, bijvoorbeeld pag 14). Prima dus, werken met beginselen.
Het sluit ook aan bij de bestaande praktijk van de gegevensbescherming. De Wet bescherming persoonsgegevens biedt ook een normenkader, misschien zijn de beginselen die de WRR noemt niet eens zo heel nieuw. In de bestaande praktijk is echter ook een grote behoefte aan concretisering. “Beleid en uitvoering hebben een sterke behoefte aan duidelijke bakens, mede om een werkbare aansturing op uitvoeringsniveau te verzekeren” staat in het iOverheidsrapport. Milieu-inspecteurs, gezinscoaches, medewerkers van de Belastingdienst willen weten wat ze moeten doen om “het goed te doen”.
Het WRR-rapport geeft daar aanwijzingen voor. Er staat bijvoorbeeld een waarschuwingsvlag wanneer er “vernetwerking” optreedt, dan is extra aandacht nodig voor de kwaliteit van de gegevens en voor wie de verantwoordelijkheid voor de informatie draagt (WRR, pag 15). Duidelijke taal, maar nog niet concreet genoeg voor de medewerker van de Belastingdienst. Vernetwerking is voor hem verplicht. Hij moet wettelijk verplicht gebruik maken van basisregistraties en de vooringevulde belastingaangifte, de volgende grote stap vooruit in de dienstverlening van de Belastingdienst aan de burgers, is gebaseerd op grootschalige uitwisseling van gegevens. Aan de kwaliteit van de gegevens is vele jaren gewerkt en er zijn tientallen miljoenen euro’s of meer uitgegeven voor de gegevens goed genoeg worden bevonden voor de vooringevulde aangifte. Eén spa dieper gespit blijkt kwaliteit van gegevens een taai onderwerp te zijn waar binnen de dienst permanent aan wordt gewerkt. Wat moet er anders?
HEC heeft daar weleens een concrete invulling aan gegeven in wat we het “vertrouwensmodel” noemen. Het vertrouwensmodel schetst een samenhangend pakket maatregelen dat organisaties moeten nemen om een gegevensuitwisseling goed te regelen. Voorbeelden van maatregelen in het model zijn goede identificatie en autorisatie, transparantie en communicatie. Het is nog steeds een algemeen model en geen panacee voor alle voorkomende situaties, maar uitgangspunten en principes zijn vertaald naar maatregelen die in de uitvoeringspraktijk genomen kunnen worden.
In het bovenstaande is geprobeerd met wat voorbeelden duidelijk te maken wat de bedoeling is van HEC met het project operationaliseren WRR-doelstellingen. Het zijn maar een paar voorbeelden, in volgende blogjes komen andere onderwerpen aan de orde. Onze insteek is positief, we vinden het WRR-rapport een waardevolle impuls op weg naar een goed functionerende, moderne overheid. Dat wil niet zeggen dat er geen kritische noten gekraakt zullen worden, dat zullen we zelf doen en ook van deelnemers aan de discussie zijn ze uiteraard zeer welkom. We zoeken daarbij naar de noodzakelijke concretiseringen die nodig zijn om de goede beginselen die de WRR noemt in de uitvoering door professionals te kunnen toepassen en de positie van burgers en bedrijven te versterken. De discussie die we entameren is erop gericht om daaraan bij te dragen.
Voor het totaaloverzicht van de blogs in de iOverheid-reeks, klik hier. Discussieren over de ontwikkelingen rondom de iOverheid? Dat kan op de LinkedIn Groep iOverheid, een initatief van onze expertgroep. Klik hier voor de groep.
