- Home >
- Nieuws >
- Blogs >
- Lag het maar aan die ict-kneus bij de overheid, dan was het makkelijk op te lossen!
Zeker, ict-projecten bij de overheid lopen met een zekere (en voor velen te hoge) regelmaat uit de hand. Als er één organisatie in Nederland is, die dat vaak heeft moeten aanschouwen, is dat wel Het Expertise Centrum (HEC). HEC is namelijk door de overheid opgericht, nadat een overheidscommissie het probleem van de moeizame informatisering en vaak mislukkende projecten bij de overheid onderzocht. De eerste directeur van HEC, Peter Tas, beschreef dat bij zijn afscheid in
De problematiek van moeizaam verlopende projecten en (mede daardoor) zichtbare verspilling van belastinggeld krijgt helaas niet continue aandacht van de bestuurders en het topmanagement die zij verdient. In plaats daarvan zien we van tijd tot tijd scherpe publicitaire erupties over deze problematiek:
o In 2000 was er veel ophef en discussie in de Kamer over het voor meer dan 125 miljoen mislukte programma Herontwerp van de IB-groep. Juli 2000 kopte Vrij Nederland onder de titel “computergate” over soortgelijke mislukkingen bij de overheid.
o In 2007 werd een aantal artikelen van Nederlandse wetenschappers gepubliceerd over mislukkende ict-projecten bij de overheid en de kosten daarvan. Na een onderzoek door de Rekenkamer en vervolgens een discussie in de Tweede Kamer leidde dit tot het instellen van een Rijks CIO bij BZK, een CIO-functie bij iedere overheidsorganisatie van enige omvang en tot het instellen van een verplichte rapportage aan de Tweede Kamer over projecten met een omvang van meer dan € 20 miljoen.
o Nu, in oktober 2011, opent een serie artikelen in de Volkskrant onder de titel “bij de overheid zitten ict-kneuzen”.
Het is allemaal waar, er gaat te veel belastinggeld verloren met deze mislukkingen. Daarom roept deze publiciteit veel adhesie op bij personen en organisaties die met een rechte rug wel prachtige systemen ontwikkelen voor een redelijke hoeveelheid geld. Maar helpen dit soort artikelen en uitspraken ook om het probleem van de grote mislukkingen op te lossen?
De omvang en de hardnekkigheid van het probleem geven volgens mij aan, dat mislukkende ict-projecten niet alleen het gevolg kunnen zijn het niveau van de ict-medewerker. Omvang en hardnekkigheid duiden op een dieperliggende groep van oorzaken:
o Lijnorganisaties binnen de overheid worden geconfronteerd met grote ambities, die ze in veel gevallen niet zelf verzinnen maar aangereikt krijgen vanuit de politiek, die ze binnen een kabinetsperiode gerealiseerd wil zien. Steeds vaker zijn die ambities alleen te realiseren met omvangrijke en/of moeilijke systemen.
o De vaardigheden om de achterliggende ict-ontwikkeling in te delen in (technisch en commercieel) beheersbare “bouwblokken” worden bij de opzet onvoldoende benut.
o De ict-bedrijven die nodig zijn om in deze trajecten de feitelijke systemen te realiseren, zijn commerciële bedrijven. Tegenwoordig zijn ze wat voorzichtiger in hun taalgebruik, maar in 2000 kon de directeur van één van die bedrijven geciteerd worden “…. mij kan het niet schelen dat het wat duurder wordt. Dat is handel … “. En dat is in 2011 nog even waar, en een niet te onderschatten factor.
o Het ontwikkelpad van een belangrijk omvangrijk beleidsvoornemen naar een daadwerkelijk werkend systeem is voor de meeste bestuurders en managers bij de overheid nog het best te kenschetsen als een voettocht door een mistig moerasgebied. Zonder een kompas waarop ze kunnen zien wanneer de tijdsdruk omslaat van productief naar sterk kostenverhogend. Zonder een afstandsmarkering waarop ze kunnen zien hoeveel van de functionaliteit ze nu “te pakken hebben” en hoeveel er nog te gaan is. Zonder gevoel welke techniek vaste grond betekent en welke techniek toch wat trekjes van drijfzand heeft. En zoals we aangaven: alle redenen om hier en daar dwaallichten te plaatsen.
Na de vorige publiciteitspieken is er een flinke hoeveelheid toezicht georganiseerd, met rapportages en toezicht houdende CIO’s. Dat is niet onverstandig, maar dat alleen lost het probleem niet op. Als we echt naar een oplossing willen werken, moeten we wellicht toch leren van die excellerende vliegtuigbouwer die zijn onderneming organiseerde naar de lijn “Quality is build in, not inspected in”:
Het Expertise Centrum stelt voor om een “coalition of the willing” te vormen, die zo gaat werken dat het probleem in ieder geval in hun eigen domein wordt opgelost:
o een aantal grote opdrachtgevers bij de overheid, die het probleem echt willen aanpakken, en die bereid zijn om het opstellen van de eisen en specificaties in de eigen organisatie te disciplineren,
o een aantal bedrijven in de ontwikkeling van software, die hun brood willen gaan verdienen met productiviteit en niet met het oprekken van systeemgrenzen,
o een aantal ervaren projectleiders en adviseurs die “van de belastingbetaler” zijn en opdrachtgevers door het moeras kunnen leiden,
Er is tenslotte wel een verbeterpotentieel van honderden miljoenen, waarmee in deze tijd heel zinnige dingen voor de belastingbetaler gedaan kunnen worden!
Reacties
Jan Turk, 29 november 2011 23:34
Beste Lauran,
dank voor deze analyse, die ik onderschrijf. Ik word graag lid van de 'coalition of the willing', als adviseur/i-architect.
Jan Turk
ITsucces
