Het is moeilijk te begrijpen waarom software en websites van de Nederlandse overheid niet altijd eerst op usability of bruikbaarheid getest worden voordat men ‘live’ gaat. Het is tenslotte een kleine moeite om een usability test uit te voeren. In bestek van enkele dagen leert men de belangrijkste interactieknelpunten kennen waar gebruikers tegen op (gaan) lopen.
Als het zo’n kleine moeite is waarom doet men het dan niet? Een reden hiervoor is de onbekendheid bij menigeen met het fenomeen ‘usability test’. Ook hier geldt het gezegde: onbekend maakt onbemind. Daarom deze korte uiteenzetting.
Een usability test is een gecontroleerde testsituatie waarin een steekproef van eindgebruikers taken uitvoeren met het te testen systeem of website. Als zij deze taken uitvoeren, observeert een testteam de interactie van de eindgebruiker. Vanuit de observaties stelt het testteam de knelpunten in de interface vast en komt met oplossingen. Een voorbeeld van een dergelijk knelpunt, uit een recent uitgevoerde test, is een website waarin burgers plaatsgebonden gegevens moesten opzoeken. De geïnstalleerde zoekmachine accepteerde niet ‘Den Haag’ als stadsaanduiding maar alleen ‘’s-Gravenhage’. Het moge duidelijk zijn dat de hele steekproef van eindgebruikers hier enorme problemen mee had. Gelukkig kwam dit euvel in de usability test tijdig naar voren. Je moet er niet aan denken wat een stroom aan reacties van de bezoekers dit teweeg zou brengen als deze ‘bug’ niet ‘gefixed’ was.
Het gehele testproces leidt tot een uitgewerkt plan van aanpak voor het verdere (her)ontwerp en implementatie van het systeem of website. Het testteam bestaat in de regel uit personen die direct bij de ontwikkeling en bouw van het systeem of website betrokken zijn. De gehele testprocedure plus het opstellen van een plan van aanpak voor verbetering neemt niet meer dan enkele dagen in beslag en past dus eigenlijk in elke projectplanning. Het argument van het gebrek aan tijd komt hier mee te vervallen.
Een usability test is een heel nuttig instrument dat op verschillende momenten binnen een project ingezet kan worden. Men kan al beginnen met het testen van papieren prototypes. Verder kan men interactieve prototypes, deelproducten en het eindproduct aan testen onderwerpen. Met andere woorden, een usability test hoeft niet pas aan het einde van een project ingezet te worden. Sterker nog, het is verstandig om al in een vroeg stadium de eindgebruiker bij het project te betrekken. Een usability test biedt hier de juiste mogelijkheden voor.
Samenvattend, een usability is een krachtig en kosten-effectief middel om de bruikbaarheid van software en websites te testen. Daarom wordt het tijd dat alle ICT projecten van de overheid structureel de usability test als kwaliteitsinstrument gaan zetten.
Reacties
Answina, cognitief ergonoom, 14 oktober 2010 11:53
Wat een prettig geluid dat iemand het opneemt voor een structurele toetsing van de usabilty van websites! Vreemd genoeg heeft iedereen de ervaring dat websites niet doen wat je verwacht maar tegelijkertijd is er verschrikkelijk veel overredingskracht nodig om de eigenaar van een website ervan te overtuigen dat investeren in usabilty noodzakelijk is. Ik zou echter verder willen gaan dan alleen het testen van usabilty. Vaak zijn namelijk de mogelijkheden om in de eindfase een site te optimaliseren erg beperkt en kostbaar. Beter is in de vroege fase van een website ontwerp met usabilty experts tot een goed plan van eisen te komen. Dit is kosten- efficienter dan achteraf. De overheid zou dus in zijn kwaliteitssysteem kunnen vastleggen dat bij de realisatie van websites usabilty moet zijn geborgd in het ontwerp. En na de overheid de rest van de wereld!
xiaobao, 17 september 2010 04:22
ieder zichzelf respecterend orgaan dat burgers bedient met een website, zou aan zichzelf de eis moeten stellen dat het kwalitatief goede software oplevert. Dan maar 1 of 2 functies minder, maar WEL een goed getest product! http://www.cheapghdsale.org/
xiaobao, 17 september 2010 04:19
I gathered many of my thumbnail drawings, taping them together much like those packets of postcards you buy in souvenir shops. The card opened like an accordion, over 5 feet long, working as both poster to hang on wall or small book to rest on table or nightstand. Jeanne was thrilled. So was I. <strong><a href="http://www.cheapghdsale.org/">ghd</a></strong>
Anko Tijman, 31 augustus 2010 20:25
Ik denk dat een van de redenen waarom er nog maar weinig usability tests worden uitgevoerd, is dat men er niet bij stil staat wat het "kost" wanneer het misgaat. Bij een commercieel bedrijf komt er dan al snel een business case aan de orde, maar bij publieke dienstverlening is "slechte service" een stuk minder concreet.
Aan de andere kant is de oplossing niet heel erg moeilijk: ieder zichzelf respecterend orgaan dat burgers bedient met een website, zou aan zichzelf de eis moeten stellen dat het kwalitatief goede software oplevert. Dan maar 1 of 2 functies minder, maar WEL een goed getest product!
