Vandaag, donderdag 11 november is het de Dag van de duurzaamheid. Na het succes van vorig jaar worden vandaag meer dan 1300 activiteiten georganiseerd door burgers en bedrijven, scholen en universiteiten, gemeenten, provincies en ministeries. Het gaat bijvoorbeeld om een Elfstedentocht met elektrische auto’s, de opening van een fabriek die groen gas en groene warmte produceert, de verkiezing van de duurzame ondernemer van het jaar, de oprichting van lokale energiecoöperaties, het geven van masterclasses, een lunch van de toekomst, duurzaam HR beleid voor de overheid, een energieneutrale brug, de oplevering van energieneutrale woningen en het groener maken van pc’s.
Er is in de samenleving veel enthousiasme voor duurzaamheid zoals de voorbeelden hierboven laten zien. Toch zijn er ook mensen teleurgesteld omdat het nogal moeizaam verloopt. Zo loopt op de website van Rijksalliantie voor duurzame bedrijfsvoering een discussie over het begrip duurzaamheid. Of het niet tijd is om een ander begrip te introduceren, bijvoorbeeld ‘veerkracht’. Want iedereen verstaat immers wat anders onder duurzaamheid. De een associeert het met milieu en een ander met people, profit en planet. De OESO praat over groene groei, de Verenigde Naties over de groene economie, het Centraal Planbureau (CPB) hanteert het begrip brede welvaart en bij de EU gaat het om Beyond GDP. Verder worden ook duurzaam en langdurig nog wel eens door elkaar gehaald, bijvoorbeeld als men spreekt over duurzame werkloosheid.
Naast de verwarring en onbegrip is ook sprake van vooroordelen. Projectleiders duurzame bedrijfsvoering binnen departementen krijgen reacties als: “ja, duurzaam is duur” en “het duurt maar”. En dan hebben we het maar niet over de mensen die het allemaal ‘onzin’ vinden. Zijn dit dan allemaal redenen om duurzaamheid te vervangen door een andere woordkeuze? Wat te denken van schaarste of verspilling. De Engelse term sustainability (het steunen, stutten en voortzetten van de aarde) is eigenlijk een betere term dan duurzaamheid. Want iets kan ook duurzaam kapot zijn. En dat is niet iets wat we met de aarde willen.
De discussie over het begrip duurzaamheid is een indicatie dat het niet zo lekker en voorspoedig loopt met het streven naar duurzaamheid. Althans binnen de overheid. Bedrijven als Akzo, DSM, TNT Post en Philips hebben duurzaamheid geïntegreerd in de bedrijfsvoering. Deze bedrijven beseffen dat zij nieuwe grondstoffen moeten zoeken en hun producten en diensten op een andere (cradle2cradle) manier moeten vormgeven om te kunnen overleven. Binnen de overheid wordt de urgentie niet op deze wijze gevoeld. Zo heeft bijvoorbeeld Groene ICT geen prioriteit in uitvoeringsorganisaties, hoewel het management weet dat het goedkoper is. Positief is dat BZK een voorstel maakt voor een efficiënte en duurzame ICT-infrastructuur voor het Rijk. Veel gemeenten zijn bezig om hun ICT afdelingen samen te voegen. De drijfveer is weliswaar bezuinigen, maar het resultaat kan ook meer duurzaamheid zijn. Het nieuwe kabinet helpt ook niet mee omdat duurzaamheid geen prioriteit meer is, terwijl het vorig kabinet nog wilde dat de overheid koploper duurzame bedrijfsvoering moest worden. Dit jojobeleid frustreert veel medewerkers die binnen de overheid hard werken om de eigen organisaties duurzamer te maken.
Maar op de Dag van de Duurzaamheid vieren we de behaalde successen en laten we ook zien hoeveel activiteiten op dit moment worden uitgevoerd. Hieruit blijkt dat er nog steeds veel enthousiasme is en doorzettingsvermogen. Ik ben geen voorstander van een nieuw begrip. We kunnen de energie beter stoppen in het zoeken van concrete projecten en het uitvinden van aanpakken om de overheid duurzamer te maken.
Zo beschikt de rijksoverheid over een groot aantal gebouwen, faciliteiten en vervoer waarvoor jaarlijks een energierekening van ruim 200 miljoen euro moet worden betaald. Dat kan een stuk goedkoper door te verduurzamen. Dit begint met besparen van energie, het ontwikkelen van nieuwe, slimme systemen en het reduceren van de vele tientallen datacentra. De overheid zou ook windmolens kunnen aanschaffen om te kunnen voorzien in de eigen energiebehoefte. Veel goedkoper dan het laagste markttarief. Maar een nieuw publiek energiebedrijf gaat wel heel erg tegen de tijdgeest in.
Op de Dag van de Duurzaamheid kunnen we horen dat het een kwestie is van aanpakken, volhouden, experimenteren, vallen en opstaan, ambitie, leiderschap en daadkracht, samenwerken, co-creatie en elkaar motiveren door kennis en ervaringen uit te wisselen. Daarom vieren we volgend jaar weer een Dag van de Duurzaamheid.
